Wanneer is ontslag op staande voet toegestaan?

Wanneer is ontslag op staande voet toegestaan?

10 juli 2019

In de vorige blog Fraude en ontslag op staande voet bij zerotolerancebeleid is ingegaan op de mogelijkheden om bij elk licht vergrijp tot ontslag op staande voet te kunnen overgaan. Een vereiste is dan dat sprake is van een strak doorgevoerd zerotolerancebeleid. Indien van een dergelijk beleid geen sprake is dan zijn de normale regels van toepassing wanneer een werknemer of directielid in ernstige mate fraudeert, of iemand daartoe wil overhalen. Ontslag op staande voet is alleen geldig wanneer het direct is gegeven. Een werkgever die vermoedt dat zich een dringende reden, zoals diefstal of fraude voordoet, moet voortvarend handelen. Op korte termijn zal hij moeten onderzoeken of zijn vermoeden van een dringende reden juist is.

Voortvarend onderzoek

De werkgever mag wel enige tijd nemen voor het verrichten van onderzoek, het horen van de werknemer en het inwinnen van juridisch advies. Daarbij kan hij zelfs – onder omstandigheden – gebruikmaken van (verborgen) camerabeelden en e-mailgegevens. Ter voorkoming van onzorgvuldige stappen en schade aan betrokkene kan hij de werknemer eerst een periode schorsen om gedurende die tijd het onderzoek te (laten) uitvoeren. Wanneer dit onderzoek voortvarend verloopt en hij na de analyse van de onderzoeksresultaten niet lang wacht met het ontslag op staande voet geldt dit als ‘onverwijld’. Is door de fraude veel schade geleden of zijn kosten gemaakt voor het inschakelen van een forensisch accountant? Dan bestaat de mogelijkheid om de (ex-)werknemer voor deze schade aansprakelijk te stellen op grond van onrechtmatige daad of wanprestatie.

Afhankelijk van de aard van de fraude, complexiteit van het onderzoek en de verwachte bewijzen kan het soms raadzaam zijn de fraude te laten doordraaien “ter vergaring van bewijs”. Het is dan verstandig de betrokkene pas te informeren of te schorsen wanneer het bewijs rond is.

 

Hoor en wederhoor

Wettelijk bestaat er geen verplichting om de werknemer te horen vóór het ontslag op staande voet. Uit de jurisprudentie blijkt wel dat de rechter verwacht dat bij de voorbereiding van een besluit tot ontslag het beginsel van hoor en wederhoor wordt toegepast. Bovendien geldt dat de werkgever/onderzoeker vaak pas een compleet beeld heeft van wat zich heeft afgespeeld, wanneer ook de werknemer de gelegenheid heeft gekregen zijn verhaal te doen.

 

Bewijs

Bij de aanzegging van het ontslag moet de reden van het ontslag worden aangegeven. Daarbij moet blijken dat het bewijs en onderliggende onderzoek deugdelijk zijn. Wie op staande voet is ontslagen is ‘verwijtbaar werkloos’ en kan geen aanspraak maken op een WW-uitkering of transitievergoedingen en heeft tijdelijk geen recht op een bijstandsuitkering. Voor de (ex)werknemer staat dus veel op het spel en loont het om het ontslag aan te vechten. Het is daarom belangrijk dat op het moment van ontslag de bewijzen op tafel liggen en niet pas achteraf worden verzameld. Is er geen bewijs of ontkent de werknemer? Dan zal de rechter het direct ontslag hoogstwaarschijnlijk terugdraaien. Om afwijzing door de rechter te voorkomen is het verstandig voor de start van een (intern) fraudeonderzoek uw forensisch accountant om advies te vragen over de inrichting van het onderzoek. Dit helpt om ondeugdelijk bewijs of onzorgvuldige communicatie te voorkomen.

 

Ontslag op staande voet te zwaar middel

Wil de werkgever ontslag geven op staande voet dan moet hij vooraf alle feiten en omstandigheden meewegen. Zeker wanneer de werknemer voorheen langjarig goed heeft gefunctioneerd, kan het zijn dat het geven van ontslag op staande voet voor een relatief licht vergrijp een te zwaar middel is. De rechter is minder meegaand wanneer er geen duidelijk gecommuniceerd fraude- en preventiebeleid blijkt te zijn, lichte fraudes bij anderen oogluikend worden toegestaan of leidinggevenden zich niet aan de eigen regels houden. In een dergelijk geval worden ook andere feiten en omstandigheden van belang, zoals hoge privéschulden, het brandmerk “dief” waardoor het lastig is een nieuwe baan te vinden, etc. De rechter kan dan neigen naar een minder verstrekkende maatregel, zoals een waarschuwing of overplaatsing. Voorkomen is in deze gevallen beter dan genezen want er zijn geen winnaars bij een ontslag op staande voet. Het loont daarom uw forensisch accountants periodiek te laten meedenken over preventie en een sluitend fraudebeleid.

 

Joanknecht Forensics & Recovery

Als succesvol en zorgvuldig ondernemer wilt u conflicten voorkomen. Meestal komt u er in alle redelijkheid samen ook wel uit. Maar soms is een conflict niet te vermijden. In dat geval zijn we een sterke schakel tussen ondernemers, advocaten en curatoren. We vertalen wettelijke kaders naar concrete situaties in uw bedrijf. We onderscheiden in complexe juridische materie de financiële hoofd- en bijzaken.

Georges_de_Meris-90x90

Geschreven door Georges de Méris.

Partner corporate finance en forensics & recovery bij Joanknecht.

Georges is bereikbaar per telefoon op +31 (0)40 240 9476 en per e-mail op gdmeris@joanknecht.nl.