Schenking binnen 180 dagen voor overlijden mogelijk gedeeltelijk dubbel belast

Bij een plotseling verslechterende gezondheid wordt regelmatig besloten een omvangrijke schenking te doen aan de toekomstige erfgenamen. Zo verkleint men de belastbare nalatenschap. Naast het feit dat veel schenkers het fijn vinden hun vermogen bij leven over te dragen, wordt op deze manier geprofiteerd van de vrijstelling en de eerste tariefschijf in de Successiewet. Indien de schenker echter binnen 180 dagen na het doen van de schenking overlijdt, wordt het bedrag van de schenking mogelijk dubbel belast: met schenk- én erfbelasting.

180-dagenfictie

De fictie voorkomt dat een fiscaal voordeel gerealiseerd kan worden met het splitsen van de vermogensoverdracht in een schenking en een erfenis. Er zou dan extra van de schenkvrijstelling genoten kunnen worden. De splitsing matigt het tarief namelijk. Schenkingen die binnen 180 dagen voor het overlijden worden gedaan, worden door de fictie in de nalatenschap betrokken en zijn zo alsnog belast met erfbelasting.

Schenk- én erfbelasting verschuldigd?

Op het moment dat de schenking wordt gedaan, is schenkbelasting verschuldigd. Indien de schenker binnen 180 dagen na de schenking overlijdt, is tevens erfbelasting verschuldigd over het bedrag van de schenking. Dit leidt tot dubbele belastingheffing. Om dit te voorkomen kan de betaalde schenkbelasting in mindering worden gebracht op de te betalen erfbelasting.

In de praktijk bestaat onduidelijkheid over de manier waarop de betaalde schenkbelasting in dergelijke gevallen in mindering kan worden gebracht op de erfbelasting. Die onduidelijkheid wordt veroorzaakt door niet-eenduidige jurisprudentie. In een aantal zaken wordt geoordeeld dat de betaalde schenkbelasting volledig in mindering mag worden gebracht op de te betalen erfbelasting en in andere zaken is het oordeel dat de schenkbelasting slechts naar rato mag worden verrekend.

Conclusie van advocaat-generaal IJzerman: schenkbelasting gedeeltelijk in mindering

Op 18 december 2019 heeft advocaat-generaal IJzerman een standpunt ingenomen over een schenking die binnen 180 dagen voor het overlijden werd gedaan. De advocaat-generaal concludeert in deze zaak dat de schenkbelasting evenredig moet worden verrekend met de erfbelasting. Dit betekent dat men niet het gehele bedrag aan schenkbelasting terugbetaalt.

In de uitspraak deed een moeder een schenking van € 80.000 aan haar zoon. Vervolgens overleed zij binnen 180 dagen. Rekening houdend met de schenking van € 80.000 bedroeg de totale nalatenschap € 105.358. De betaalde schenkbelasting kan volgens de advocaat-generaal slechts voor een gedeelte van € 80.000 / € 105.358 = 75,9% in mindering worden gebracht op de te betalen erfbelasting. Over het resterende gedeelte vindt daarom dubbele belastingheffing plaats.

Eerdere uitspraak: schenkbelasting volledig in mindering

Eerder kwam rechtbank Gelderland met hetzelfde oordeel als de advocaat-generaal over deze zaak, maar in hoger beroep was hof Arnhem-Leeuwarden van oordeel dat de betaalde schenkbelasting volledig in mindering kon worden gebracht op de erfbelasting. Het is dus de vraag of de Hoge Raad de conclusie van de advocaat-generaal zal volgen.

Gevolgen voor de praktijk

Bij een snel verslechterende gezondheid wordt vaak gekozen voor het doen van een schenking om zo het belastingbedrag te verminderen. De gedachte hierbij is dat het doen van een schenking in elk geval niet zou leiden tot een hoger belastingbedrag. Uit de conclusie van de advocaat-generaal blijkt dat een schenking in het zicht van een naderend overlijden mogelijk niet altijd dit gewenste resultaat heeft. Het kan zelfs tot gedeeltelijke dubbele belastingheffing leiden! De praktijk is gebaat bij helderheid ten aanzien van de verrekening van betaalde schenkbelasting met erfbelasting. De uitspraak van de Hoge Raad zal deze duidelijkheid geven.

Vragen over uw persoonlijke situatie

Indien u wenst de belastingdruk van uw toekomstige erfgenamen te verlagen, raden wij u aan contact met uw adviseur bij Joanknecht op te nemen. Per situatie bekijken wij of het wenselijk is een schenking te doen of dat andere oplossingen beter passen.