De rol van een onderneming in een echtscheiding

De rol van een onderneming in een echtscheiding

13 februari 2020

Een echtscheiding betekent ellende. De aanstaande ex-echtelieden moeten zaken verdelen en afspraken maken over bijvoorbeeld de omgang met de kinderen. Emotie en ratio gaan hand in hand. Vaak wint de emotie, terwijl de verdeling van vermogenscomponenten uit de huwelijksgoederengemeenschap een zuiver rationele aangelegenheid zou moeten zijn. Het maken van afspraken is extra gecompliceerd als de waarde van een onderneming onderdeel is van het te verdelen vermogen. Want welke rol speelt een onderneming in een scheiding? Een zakelijke beschouwing, ver weg van de emotie.

Waarde in het economische verkeerd

Bij een echtscheiding worden de vermogensbestanddelen gewaardeerd tegen de waarde in het economische verkeer. Oftewel: ‘De vermoedelijke prijs die bij verkoop door de meestbiedende koper zou worden betaald als de verkoop op de voor het vermogensbestanddeel gebruikelijke wijze en onder normale omstandigheden zou plaatsvinden en op de gebruikelijke wijze zou zijn voorbereid.’ Het gaat dus niet om waarde, maar om prijs. Een waarderingsdeskundige zal de economische waarde becijferen als de uitkomst van de contante waarde van de toekomstige vrije geldstromen. Deze hebben een subjectief karakter. Meestal bepaalt de verkoper met zijn visie op de toekomst de waarde. Die vooruitblik kan afwijken van die van de koper, waardoor de door de koper gepercipieerde waarde zal afwijken van de uiteindelijke prijs. Bij een echtscheiding is de toekomstvisie van de ondernemer vaak minder rooskleurig dan in het geval van een concreet verkoopvoornemen. De economische waarde van een onderneming ligt bij een echtscheiding vaak lager. Kijk dus kritisch naar de gehanteerde toekomstverwachtingen. Dé maatstaf: hoe zou een potentiële overnemende partij hiertegen aankijken?

 

Is de onderneming überhaupt verkoopbaar?

Een onderneming kan ook onverkoopbaar zijn. Bijvoorbeeld door contractuele afspraken met mede-eigenaren en/of -aandeelhouders. Stel dat er afspraken zijn over een verplichte aanbieding tegen een vooraf overeengekomen prijs. De economische waarde is dan irrelevant waardoor moet worden aangehaakt bij de vooraf overeengekomen prijs in de aandeelhoudersovereenkomst. Ook bij verliezen of een hoge liquiditeitsdruk is de onderneming lastig verkoopbaar. Misschien zwermen aasgieren boven de onderneming om tegen een prikkie hun slag te kunnen slaan. Maar is dat dan de juiste prijs in termen van de waarde in het economische verkeer? Misschien is het beter aan te sluiten bij de liquidatiewaarde. Het gaat dus om levensvatbaarheid van de onderneming na de verkoop. Andere belangrijke elementen zijn de financierbaarheid van de waarde door een potentiële koper en eventuele niet overdraagbare goodwill. Hangt de waarde van een onderneming sterk af van de rol en bijdrage van de eigenaar? Dan is de waarde bij vertrek van de ondernemer discutabel. Er is dan sprake van persoonlijke c.q. niet-overdraagbare goodwill. Voor een potentiële koper drukt dit zwaar op de te betalen prijs.

 

Redelijkheid en billijk

Soms is de economische waarde, door omstandigheden, in alle redelijkheid en billijkheid maatschappelijk gezien onaanvaardbaar. Een te hoge waarde in het economische verkeer bijvoorbeeld kan leiden tot discontinuïteit van de onderneming. Die kan ontstaan door een te hoge financieringslast na verdeling van het ondernemingsvermogen. En dan nog een laatste aandachtspunt: de samenstelling en omvang van de huwelijksgoederengemeenschap worden bepaald bij het indienen van het verzoek voor de echtscheiding. Maar de waardebepaling kan geruime tijd na de datum van het echtscheidingsverzoek liggen. U kunt van de peildatum voor de waardering afwijken als de ex-echtelieden dit zijn overeengekomen of als dit voortvloeit uit de redelijkheid en billijkheid. Bijvoorbeeld wanneer er door toedoen van een van de partijen onnodige vertraging optreedt in de verdeling. Of wanneer de ondernemer onverantwoord grote risico’s neemt/of heeft genomen zonder zijn (ex-)echtgenoot daarover in te lichten. Of wanneer de ondernemer geen inzage geeft in de financiële positie van de onderneming.

 

Ten slotte: de uiteindelijke ondernemingswaarde bij de verdeling staat los van de vaststelling van het inkomen van de ondernemer voor de alimentatietoezegging.

Deze blog is geschreven door drs. Ronny Buiting.

Adviseur corporate finance bij Joanknecht.

Ronny is bereikbaar per telefoon op +31 (0)40 240 9415 en per e-mail op rbuiting@joanknecht.nl.