Juridische vormen en valkuilen bij export

Juridische vormen en valkuilen bij export

 

Er bestaat een scala aan mogelijkheden voor een Nederlandse ondernemer om zijn of haar export vorm te geven. Dit varieert van meerdere vormen van indirecte export tot de meest directe vorm: het oprichten van een in het buitenland gevestigde dochtermaatschappij die als zelfstandige verkoopmaatschappij fungeert in dat land. Wat is zoal mogelijk? En is het zo dat een distributeur vogelvrij is, in tegenstelling tot een handelsagent? Hoe zit dat in België, andere EU-landen en in de V.S.? Komt er nu echt een wet in Nederland voor franchiseovereenkomsten? En indien u ‘alleen maar’ een machine verkoopt aan een Amerikaanse klant, moet u dan op specifieke juridische punten letten?

In een snel veranderende wereld met almaar toenemende risico’s komt ‘niets regelen of vastleggen’, naast de zuiver commerciële en technische aspecten, steeds vaker neer op struisvogelpolitiek. Dit is geen verantwoorde werkwijze meer. Nadenken over de manier waarop u wilt exporteren is belangrijk. Of u nu incidenteel exporteert, met een buitenlandse agent werkt, een distributeur of franchisenemer in of buiten de EU benoemt, een joint venture met een ander in het buitenland opzet, een eigen dochtermaatschappij opricht dan wel een productielicentie aan een buitenlandse ondernemer verstrekt. Hieronder een greep uit vele voorbeelden die we in de praktijk tegenkomen.

Niets vastleggen?

A) Niets vastleggen betekent in een groot aantal gevallen dat u te maken krijgt met het voor u vaak onbekende recht van het land van de koper. Zeker indien dit Engels recht is, of gebaseerd is op Engelse recht (voormalige koloniën), dan wel het recht van een staat in de V.S. of Canada, zijn er regelmatig negatieve verrassingen bij het beëindigen van de relatie of in geval van aansprakelijkheid.

Franchise / distributie / agentuur

B) Ook dichter bij huis is het zaak goed op te letten. Zoals in België of straks in Engeland, na de Brexit. In België gelden bijvoorbeeld zware spelregels bij het aangaan van een franchiseovereenkomst (nog sterker dan in de mogelijk nieuwe franchisewetgeving in Nederland) en is vaak sprake van een klantenvergoeding die u aan een distributeur moet betalen. Anderzijds zijn er in België en andere EU-landen recentelijk mogelijkheden ontstaan om soms af te wijken van de lokale agentuurwetgeving.

Arbritage

C) Indien arbitrage is overeengekomen, kan het verstandig zijn om de commissie het geschil te laten beoordelen als ‘goede personen naar billijkheid’ en niet simpelweg te verwijzen naar het Nederlands recht. Dit is afhankelijk van de vraag wiens belangen moeten worden beschermd (bijvoorbeeld van de fabrikant of de distributeur).

(Ver)koopovereenkomst in hoofdletters

D) Uw rechtsgevoel sluit soms nog minder aan bij een buitenlands rechtstelsel dan dat van uw eigen land. Wist u bijvoorbeeld dat u, indien u uw aansprakelijkheid wenst te beperken in een (ver)koopovereenkomst met een klant uit de V.S., deze clausule per se met hoofdletters dient (op) te schrijven? En dat het uitsluiten van ‘consequential damages’ van uw klant niet zonder meer betekent dat u in geval van aansprakelijkheid niet tevens moet opdraaien voor de omzet- of winstderving van uw klant?

Eigendomsvoorbehoud

E) Het eigendomsvoorbehoud in uw algemene verkoopvoorwaarden is van nul en generlei waarde indien er in het land waar uw producten staan specifieke registratie-eisen gelden om dat eigendomsvoorbehoud te kunnen uitoefenen. Ook al heeft u het Nederlandse recht van toepassing verklaard en de Nederlandse rechter bevoegd verklaard in geval van geschillen.

Auteursrecht

F) In veel landen (met name met een rechtstelsel dat is gebaseerd op het Engelse recht) kunt u veel minder snel een beroep doen op het auteursrecht of het copyright om de vormgeving van uw producten te beschermen. Het is daarom soms verstandig (toch) een modeldepot te regelen. Een merkdepot in het land van de koper van uw product is soms meer dan alleen maar wenselijk, om te voorkomen dat uw koper bijvoorbeeld domeinnamen met een landenextensie registreert met uw merknaam als kenmerkend onderdeel daarvan.

Aandeelhoudersovereenkomst

G) Een samenwerkings- of aandeelhoudersovereenkomst bij een buitenlandse joint venture heeft andere aandachtspunten, onder meer omdat de wijze van aansturing van het bestuur van een dergelijke joint venture vaak afwijkt van een vergelijkbare opzet in Nederland.

Kortom, regel in ieder geval de juridische basics, in één of enkele A4’tjes. Hetzelfde geldt voor de situaties in spiegelbeeld, bijvoorbeeld bij een internationale supply chain in uw onderneming. Los hiervan is een maatwerkadvies voor uw productaansprakelijkheidsverzekering op zijn plaats, want dit type aansprakelijkheid kunt u niet ‘wegcontracteren’. Het bovenstaande speelt uiteraard naast de diverse fiscale aandachtspunten bij export; een integrale aanpak verdient dan ook de voorkeur.

Deze gastblog over juridische vormen en valkuilen bij export is geschreven door Roland Heerkens, Partner sectie Ondernemingsrecht Asselbergs & Klinkhamer (www.ak-advocaten.eu). Roland deelde onlangs zijn kennis met medewerkers van Joanknecht in een presentatie op ons kantoor.